Czas wojny,
czas zagłady
Ekshumacja
i tworzenie cmentarza
Geneza Stowarzyszenia
"Rodzina Policyjna 1939r."

Czas zagłady

O zbrodniach sowieckiego komunizmu ciągle mówimy po cichu, jakby z bojaźnią. Mówimy tak, jakbyśmy bali się obrazić zbrodniarzy wszech czasów, którzy dokonali zbrodni na narodzie polskim podczas okupacji naszego kraju od 17 września 1939 roku. Nastała wówczas era zbrodni - nagminne mordowanie jeńców - oficerów i żołnierzy Wojska Polskiego oraz Polskich Policjantów, a w przepełnionych więzieniach, bez sądów i wyroków zabijano niewinnych ludzi.

W 1941 roku, po napaści Niemiec na Związek Radziecki, w miastach okupowanych przez Sowietów nastąpiła likwidacja więzień i więźniów przez NKWD przy pomocy Ochotniczej Milicji Ludowej. W okrutny sposób wymordowano około 50 tysięcy obywateli polskich. Niektórzy "kronikarze" próbują pomniejszyć tragizm mordu dokonanego przez NKWD na naszych ojcach w 1940 roku, choć są dowody, że zbrodnie te były dokonane brutalnie i z premedytacją.

W Kalininie (Twerze) zamordowano 6311 jeńców Ostaszkowa, w tym 5889 Policjantów II Rzeczypospolitej Polskiej. Co noc rozstrzeliwano 250 osób, co dwie minuty ginęła jedna osoba. Mordowanie odbywało się w bardzo wielkim pośpiechu, na oczach skazanych i przy akompaniamencie przekleństw.

Ciała zabitych policjantów grzebano w lesie w Miednoje, na terenie ośrodka wczasowego NKWD, w miejscu zabaw i orgii pijackich. Na jednym z grobów wybudowano ubikacje! Oto prawdziwy triumf sowieckiego reżimu na mogiłach przeciwników komunizmu.

Większość rodzin zabitych policjantów skazano na zagładę, zesłano na Syberię i do Kazachstanu transportami 10 lutego 1940 roku, 13 kwietnia 1940 roku, w czerwcu 1940 roku i w czerwcu 1941 roku. Tysiące zesłańców zmarło z chorób i głodu.

Czas zakłamania

Polscy komuniści od 1945 roku objęli zamordowanych policjantów i ich rodziny kwarantanną polityczną, głosząc, że nasi ojcowie byli zdrajcami ojczyzny. Zabroniono o nich pisać i mówić, a rodziny policjantów, którzy zdołali wrócić z zesłania do Polski, w różny sposób dotkliwie szykanowano.

Czas prawdy - 1989 rok

Zbrodnia katyńska stała się jawna w kwietniu 1990 roku. Strona sowiecka wyraziła głęboki żal w związku z tą tragedią. Oficjalna sowiecka Agencja Prasowa TASS stwierdziła, że jest to "jedna z cięższych zbrodni stalinizmu". Podczas spotkania w Moskwie prezydent Michaił Gorbaczow przekazał polskiemu prezydentowi Wojciechowi Jaruzelskiemu zbiór dokumentów z archiwum sowieckiej tajnej policji, które zawierały listy nazwisk polskich oficerów wojennych zamordowanych w Katyniu.

Nieświadomie lub świadomie polskie media i nie tylko, zapomniały o Policjantach II RP, mimo iż w samej zbrodni katyńskiej wymordowano prawie 6000 jeńców Ostaszkowa, a w sumie około 13000 Policjantów II RP w łagrach i kazamatach ZSRR.

Ta sytuacja spowodowała, że w listopadzie 1990 roku w Katowicach powstało Stowarzyszenie "Rodzina Policyjna 1939 r.". Członkowie Zarządu stowarzyszenia z determinacją odkłamują zafałszowaną historię o Policjantach II RP oraz w godny sposób upamiętniają ich życie i śmierć. Łączę się z nimi w tym dziele i dziękuję im za właściwą i dobrą współpracę. Osobami tymi są:
Maria Nowak, Maria Madej, Emilia Wośko, Krystyna Kasperczyk, Jadwiga Bałoś, Hubert Szymkowiak, Iwona Sułkowska, Jan Bógdoł prowadzący wzorowo Izbę Pamięci, którą odwiedza młodzież szkół średnich i zapoznaje się z żywą historią narodu polskiego oraz inni członkowie wspomagający działalność stowarzyszenia: Joanna Mirecka, Halina Mackiewicz, Piotr Urbańczyk, Bronisław Mazurski, Władysława Gruszczyńska, Elżbieta Stepska, Jadwiga Zych, Krystyna Kowalik, Danuta Łuszczak, Anatolia Gazda, Józefa Kędzierska, Krystyna Balicka, Jerzy Szymanek, Sylwia Dziecińska, Mieczysław Dylewicz, Andrzej Borowski, Dorota Bury, Helena Błoch, Irena Bąkowska, Danuta Nerlewska, Maria Jóżwiakowska, Jan Gaś, Tadeusz Adamczyk.

Pragnę również zachować od zapomnienia osoby, które pracowały dla stowarzyszenia, lecz odeszły od nas na zawsze:
Wanda Kustra, Apolonia Stefańczuk, Genowefa Ziomek, Jerzy Pluciński i Tadeusz Ćwierk.

Witold Banaś

Stowarzyszenie "Rodzina Policyjna 1939 r."

 

1990 listopad - Założenie Stowarzyszenia

Na pierwszym zebraniu obecni byli, oprócz założyciela Stowarzyszenia, Witolda Banasia, Komendant Wojewódzki Policji Roman Hula i przewodniczący Związku Zawodowego Policjantów nadkomisarz Jacenty Solejdowicz. Uzgodniony wówczas program działania Stowarzyszenia obejmował następujące zagadnienia:

I. Ujawnienie prawdy o:

- Policji Państwowej Rzeczpospolitej Polskiej do 1939 roku,
- patriotycznym udziale policjantów II Rzeczpospolitej w wojnie 1939 r.
- losach policjantów i ich rodzin w okresie II Wojny Światowej
- represjonowaniu policjantów i ich rodzin po wyzwoleniu kraju z okupacji

II. Wypracowanie programu upamiętnienia patriotycznych działań Policji Państwowej.

Miesiąc później, w grudniu 1990 roku, wybrano tymczasowy zarząd Stowarzyszenia. W jego skład weszli: Witold Banaś, Wanda Kustra, Krzysztof Banaś i jako doradca - Jacenty Solejdowicz. Zarząd został uzupełniony na początku 1991 roku o następujących członków: Apolonię Stefańczuk, Marię Jóźwiakowską i Genowefę Ziomek.

I półrocze 1991r

Stowarzyszenie otrzymało do swojej dyspozycji osobne pomieszczenie w budynku Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach, a latem zostało zarejestrowane w Sądzie Wojewódzkim. Trwały prace związane z organizacją izby pamięci poświęconej pomordowanym przez NKWD polskim policjantom, której uroczyste otwarcie wraz z poświęceniem nastąpiło 21 czerwca 1991 roku.

31 sierpień 1991

Delegacja Rodziny Policyjnej wzięła udział w symbolicznym pogrzebie zamordowanych Policjantów II RP w Ostaszkowie Uroczystość odbyła się w Twerze - Miednoje. Nastąpiło przywiezienie urny z prochami zabitych policjantów do Polski i złożenie jej do Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie.

1992

Członkowie Stowarzyszenia podjęli działania w kilku istotnych kierunkach. Oprócz zainicjowania serii prelekcji dla młodzieży na temat Policji II Rzeczpospolitej, wraz z udostępnieniem "Izby Pamięci" i wyświetlaniem filmu pod tytułem "Nie zabijaj" poświęconego ekshumacji wymordowanych w Katyniu, Stowarzyszenie upominało się o wprowadzenie w szkołach policyjnych w ramach lekcji historii tematów dotyczących Policji Państwowej okresu międzywojennego.
Podjęto uchwałę o budowie Grobu Policjanta Polskiego na dziedzińcu Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach.

1993

Trwały prace nad budową grobu Policjanta Polskiego, w którym miały spocząć szczątki nieznanego policjanta, Wiceprzewodniczący NSZZ-P Antoni Duda wraz z Witoldem Banasiem rozpoczęli wędrówki po różnych instytucjach i organizacjach, spotkając się wszędzie z życzliwością. Budowę Grobu wsparła Rada Miejska i Urząd Miasta Katowice. Wiceprezydent Marek Tomaszewski, wykazujący z ramienia władz miasta największe zaangażowanie i pomoc dla działań Stowarzyszenia, postarał się o fachowców, którzy wybrukowali plac. Przy budowie grobu pracowali policjanci z Wydziału Prewencji Komendy Wojewódzkiej Policji. Finansowy wkład w realizację idei wniosły również komendy rejonowe policji i pracownicy cywilni.

1993 - 17 września

Odbyła się uroczystość złożenia ekshumowanych w Miednoje Szczątków Nieznanego Policjanta w Grobie - Pomniku. Zostały one przekazane Stowarzyszeniu przez prof.płk. Bronisława Młodziejowskiego. Ceremonię Mszy Świętej celebrował Arcybiskup Damian Zimoń. Trumnę ze Szczątkami Nieznanego Policjanta wyprowadzono z Izby Pamięci, a po Mszy Świętej przeniesiono ją ulicami Katowic i złożono w grobie. Wkrótce grób Policjanta Polskiego został otoczony płytami nagrobkowymi z nazwiskami pomordowanych i zmarłych policjantów II Rzeczpospolitej.

1994

Witold Banaś został powołany w skład zespołu do spraw budowy Cmentarzy Katyńskich przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.
Dnia 17.09.1994r. odbyła się przy Grobie Policjanta Polskiego w Katowicach centralna uroczystość 75-lecia powołania Policji Państwowej.

1995 rok nazwano Rokiem Katyńskim

Stowarzyszenie brało udział we wszystkich działaniach związanych z obchodami Roku Katyńskiego. 5 marca w Pałacu prezydenckim, w obecności Prezydenta Lecha Wałęsy, spotkali się członkowie Honorowego Komitetu Obchodów 55 Rocznicy Tragedii Katyńskiej, wśród których był obecny Prezes Stowarzyszenia, Witold Banaś. On też, jako przedstawiciel Rodziny Policyjnej 1939r., decyzją Ministra Spraw wewnętrznych nr 72 z dnia 13 marca 1995 roku, został powołany w skład Komitetu do spraw Obchodów Roku Katyńskiego.

1995 - 4 czerwiec

Uroczystości w Lesie Katyńskim wmurowania aktu erekcyjnego i kamienia węgielnego - poświęconego przez Ojca Świętego Jana Pawła II - pod budowę cmentarza.
Rodzinę Policyjną 1939r. reprezentował, jako członek Honorowego Komitetu Obchodów 55 rocznicy mordu katyńskiego, prezes Stowarzyszenia, Witold Banaś. Czterdziestoosobowa grupa członków Stowarzyszenia uczestniczyła 11 czerwca w wydarzeniu, którym było podpisanie aktu erekcyjnego i wmurowanie kamienia węgielnego pod przyszły cmentarz w Miednoje. Prezes Stowarzyszenia wygłosił przemówienie w imieniu rodzin wszystkich pomordowanych jeńców obozu w Ostaszkowie.
Fakt wmurowania kamienia węgielnego pod przyszły cmentarz w Miednoje, został poprzedzony centralną Uroczystością Obchodu Roku Katyńskiego w Warszawie. Wzięła w niej udział liczna delegacja Stowarzyszenia. Po raz pierwszy w oficjalnych przemówieniach i Apelu Poległych na tak publiczną skalę zaakcentowano udział policji w Tragedii Katyńskiej.

1995 - lipiec

Uznanie Pomnika - Grobu Policjanta Polskiego jako miejsca pamięci narodowej - decyzję tę podjęła Rada Miejska w Katowicach.
Nastąpił wpis do rejestru miejsc i obiektów pamięci narodowej województwa katowickiego i Centralnej Kartoteki Miejsc Pamięci Narodowej w Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przy Prezesie Rady Ministrów.

1995 - wrzesień

Wizyta Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Lecha Wałęsy przy Grobie Nieznanego Policjanta

1996

Członkowie Rodziny Policyjnej udali się z pielgrzymką do Ojca Świętego Jana Pawła II z darem w postaci Złotego Krzyżyka Rodziny Policyjnej 1939r. i ziemią z Miednoje. Rok 1996 uwieńczono wydaniem książki "Ku pamięci, ku przestrodze" pod redakcją Jacka Broszkiewicza i Ewy Grochowskiej. Znajdują się w niej wspomnienia i świadectwo cierpienia członków Rodziny Policyjnej: Witolda Banasia, Jana Bógdół, Krystyny Kasperczyk, Wandy Kustra, Marii Madej, Marii Nowak, Jadwigi Bałos i Huberta Szymkowiaka.

Witold Banaś jako jedyny konsekwentnie walczył o zatwierdzenie projektu uwzględniającego pionowo ustawione krzyże na mogiłach i ogrodzenie cmentarzy wojennych w Miednoje, Katyniu i Charkowie

1997 - czerwiec

W Twerze - Miednoje zorganizowano uroczystości ku czci pomordowanych jeńców Ostaszkowa. Na zaproszenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Leszka Millera, brał w nich udział prezes Stowarzyszenia Witold Banaś

1998 - czerwiec

Delegacja Rodziny Policyjnej była obecna na uroczystości wmurowania kamienia węgielnego w miejscu przyszłego Cmentarza Oficerów Wojska Polskiego w Charkowie.

1998 - wrzesień

Członkowie Rodziny Policyjnej podjęli uchwałę w sprawie ustanowienia "Dnia Pomordowanych i Poległych Policjantów II Rzeczpospolitej"
Tradycją członków Rodziny Policyjnej stały się spotkania noworoczne w świątecznej atmosferze.

Przy Pomniku - Grobie Policjanta Polskiego Marszałek Sejmu Maciej Płażyński, wraz z przedstawicielem Rządu i Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej uczestniczyli w obchodach "Dnia Pomordowanych i Poległych Policjantów II RP". Mszę Polową w asyście czternastu księży celebrował Ksiądz Arcybiskup Damian Zimoń.

1999

Odbyły się liczne posiedzenia z udziałem prezesa Rodziny Policyjnej Witolda Banasia, poświęcone omawianiu dzieła budowy cmentarzy wojennych w Katyniu, Charkowie i Miednoje. Trwały prace związane z emisją cegiełek na cel budowy cmentarzy i urządzenie izby pamięci w budynku NKWD w Twerze. Podejmowano także starania o wniesienie na posiedzenie Sejmu interpelacji poselskiej dotyczącej wznowienia śledztwa w sprawie zbrodni katyńskiej
Prezes Stowarzyszenia wygłosił liczne prelekcje: dla nauczycieli historii szkół średnich i dla młodzieży szkolnej - ogółem w tych spotkaniach uczestniczyło ponad 1500 osób.

2000 - kwiecień

I uroczystość przy Grobie Policjanta Polskiego przeprowadzona przez młodzież szkolną.

2000 - wrzesień

Poświęcenie cmentarza w Miednoje Na te uroczystości wyjechała 185 osobowa delegacja Rodziny Policyjnej
Przy Grobie Policjanta Polskiego wymieniono Krzyż drewniany na stalowy - identyczny jak te, które znajdują się na cmentarzu wojennym w Miednoje.


2001 - kwiecień

Uroczystość przy Grobie Policjanta Polskiego przeprowadzona przez młodzież szkolną Zespołu Szkół Hutniczych w Katowicach

2002

Uroczystość przy Grobie Policjanta Polskiego w kwietniu przygotowana została przez młodzież Zespołu Szkół nr 1 w Czeladzi.

Wykonano Tablicę poświęconą tragicznej śmierci z rąk NKWD 13 - tu tysięcy Policjantów II RP, a następnie przywieziono ją do Krakowa 18 sierpnia na Mszę św. na Błonia Krakowskie w celu uzyskania poświęcenia przez Papieża Jana Pawła II.
Prezes Stowarzyszenia dokonał wręczenia miniatury Grobu Policjanta Polskiego Janowi Pawłowi II na dziedzińcu Kurii Krakowskiej.
Tablicę przetransportowano następnie do Częstochowy gdzie została poświęcona przez kardynała Glempa podczas uroczystej mszy św. wieńczącej ogólnopolską pielgrzymkę policjantów na Jasną Górę we wrześniu.

Wydano album o historii Stowarzyszenia i historii Policji II RP od września 1939 roku do momentu likwidacji obozu w Ostaszkowie; nakład tej przepięknej publikacji wynosi 2000 egzemplarzy i jest sukcesywnie wręczany bibliotekom, instytucjom, osobom publicznym, przedstawicielom Kościoła, a przede wszystkim przekazywany członkom Stowarzyszenia.

2003 - kwiecień

Uroczystość przy Grobie Policjanta Polskiego przygotowana przez młodzież Zespołu Szkół nr 1 w Czeladzi.

Grób Nieznanego Policjanta jest już oświetlony - sfinansowała tę inwestycję Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Narodu Polskiego.

2003 - wrzesień

I ogólnopolska pielgrzymka młodzieży do Miednoje i Katynia odbyła się dzięki staraniom Min.SWiA oraz Komendy głównej Policji. 19 młodych osób - prawnuków Policjantów II RP pojechało do Rosji aby uczestniczyć w uroczystej Mszy Św. w trzecią rocznicę otwarcia cmentarza wojennego w lesie pod Miednoje.

Pierwsza rocznica poświęcenia Tablicy upamiętniającej śmierć Polskich Policjantów na Ziemi Sowieckiej. Prezes Stowarzyszenia złożył Matce Boskiej w Bazylice Jasnogórskiej votum w postaci medalu ze złotym krzyżem "Miednoje 1940"

2004 - kwiecień

Uroczystość przy Grobie Policjanta Polskiego przygotowana przez młodzież z Zespołu Szkół Zawodowych nr 3 w Katowicach Janowie. Przejmujące przemówienie do młodzieży wygłosił Grzegorz Jach z Komendy Głównej Policji, zaproszony specjalnie przez prezesa Witolda Banasia. Pan Jach podkreślił wagę znaczenia inicjatyw podejmowanych przez p. Prezesa, a dotyczących ukierunkowania współpracy Stowarzyszania z młodzieżą i dla młodzieży. Jeszcze wtedy nie wiedzieliśmy, że jest to ostatnia kwietniowa uroczystość, którą zorganizował Pan Prezes.

Pielgrzymkę członków Stowarzyszenia i Policji do Miednoje zrealizowano w maju. Uczestnicy pielgrzymki mieli również możliwość pobytu w Katyniu i Lenino
We wrześniu, tradycyjnie już zrealizowano uroczystość przy Grobie Policjanta Polskiego oraz pielgrzymkę Policji na Jasną Górę. Podczas uroczystości w Częstochowie Pan Prezes ponowił zawierzenie Policjantów II RP Matce Boskiej.

2005 - styczeń

Spotkanie noworoczne członków Zarządu, na którym obecny był m.in. pan Minister Przewoźnik, komendanci Policji Wojewódzkiej, i Ks. Puchała stanowiło dla Pana Prezesa i dla uczestników wydarzenie znaczące i pamiątkowe. Pan Prezes wręczył 10 osobom, w tym znamienitym gościom i członkom zarządu złocony ryngraf pamięci.

Cały styczeń pracowano już nad stworzeniem strony internetowej Stowarzyszenia: www.osrp1939.policja.katowice.pl.

2005 - kwiecień

Uroczystość przy Grobie Policjanta Polskiego przygotowana przez młodzież z Zespołu Szkół Zawodowych nr 3 w Katowicach Janowie. Obecny był chór Policji Komendy Poznańskiej.